این بررسی در طی سالهای 74-1372 به منظور تعیین فون و ترکیب گونه های پشه خاکی های استانهای شمال غربی ایران (اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی) انجام گرفته است.طی این بررسی بیش از 10000 نمونه پشه خاکی با روشهای مختلف صید شامل تله های چسبان، نورانی، قیفی و آسپیراتور جمع آوری و تعیین هویت گردید. این پشه خاکی ها شامل 27 گونه بودند که 18 گونه از آنها متعلق به جنس فلبوتوموس شامل:(1.77%) Ph. alexandri ، (0.05%) Ph. andrejevi، (1.94%) Ph. balcanicus، (0.14%) Ph. brevis، (5.89%) Ph. caucasicus، (0.63%) Ph. halpensis، (18.19%) Ph. jacusieli،(10.43%) Ph. kandelakii ، (0.04%) Ph. keshishiani، (0.73%) Ph. major، (2.3%) Ph. mongolensis، (24%) Ph. papatasi، (2.31%) Ph. perfiliewi، (9.47%) Ph. sergenti،(0.08%) Ph. smirnovi ، (0.43%) Ph. tobbi، (3.6%) Ph. ansarii، (0.02%) Ph. longidactus، و 9 گونه از جنس سرژنتومیا:(0.01%) S.africana ، (13.5%) S.dentata، (0.06%) S.hodgsoni، (0.2%) S. palestinensis، (0.79%) S.Pawloskyi،(1%) S.sintoni ، (0.02%) S.squamipleuris، (1.34%) S.theodori و (0.02%) S.tiberiadis  بودند. دامنه فعالیت این پشه خاکی ها در مناطق معتدل تا شش ماه و در مناطق سردسیر حدود سه ماه بودند.

مقدمه: شهرستان شیراز به عنوان یکی از کانون های مهم لیشمانیوز جلدی نوع شهری و روستایی در ایران به شمار می آید و تاکنون مطالعه دقیقی در رابطه با فون پشه های خاکی موجود در سطح شهرستان انجام نشده است. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی و شناسایی ناقلین احتمالی لیشمانیوز جلدی نوع شهری و روستایی در سطح شهرستان بوده است.روش کار: مطالعه حاضریک مطالعه توصیفی است. پشه های خاکی با استفاده از روش تله چسبان (Sticky Trap) در خرداد، تیر و شهریور سال 1386 در مناطق و محلات مختلف شهر شیراز و همچنین روستاهای اطراف شهر صید شدند. پشه های صید شده با استفاده از کلید تشخیصی ندیم و جوادیان تعیین هویت شدند.یافته ها: از مجموع 1322 پشه خاکی صید شده، یک زیر جنس از جنس (Grassomyia spp) Sergentomyia و 10 گونه شامل سه گونه از جنس (P. papatasi, P. tobbi, P. sergenti) Phlebotomus و هفت گونه از جنس Sergentomyia  تعیین هویت شدند. گونه  P. papatasiدر 8 منطقه، گونه P. sergenti در 2 منطقه و گونه S. sintoni در یک منطقه از 11 منطقه مورد مطالعه، به عنوان گونه غالب شناسایی شدند.بحث و نتیجه گیری: غالب بودن گونه P. papatasi در مناطق حاشیه نشین شهر شیراز و روستاهای اطراف و همچنین غالب بودن گونه P. sergenti در مناطق شهرنشین دلالت بر وجود گونه های مذکور به عنوان ناقلین احتمالی به ترتیب لیشمانیوز جلدی نوع روستایی در مناطق روستایی و نوع شهری در مناطق شهرنشین می باشد. به منظور تعیین ناقلین قطعی لیشمانیوز جلدی نوع شهری و روستایی در سطح شهرستان، نیازمند بررسی مولکولی ناقلین می باشد.

با توجه به اندمیک بودن لیشمانیوز احشایی در استانهای اردبیل و فارس و با عنایت به گزارش مواردی از بیماری بین مخازن حیوانی در استان مازندران و با در نظر گرفتن زئونوز بودن بیماری، این تحقیق به منظور بررسی ناقلان احتمالی لیشمانیوز احشایی در استان مازندران طی سال های 77-1376 و تعیین وفور یا جمعیت این دسته از پشه خاکی ها در رامسر و هشت منطقه از استان مازندران (تنکابن، کلاردشت، چالوس، بابل، ساری، نکا، بهشهر و مرزن آباد) انجام گرفت. در این تحقیق 194 پشه خاکی با استفاده از روشهای متداول تله های چسبان و نورانی، جمع آوری و تعیین هویت شدند. تله های چسبان را در مکانهای داخلی و خارجی قبل از غروب آفتاب نصب و فردای آن روز قبل از طلوع آفتاب جمع آوری و پشه خاکیهای چسبیده به آنها را با سوزن آنتومولوژی برداشته و جهت روغن گیری ابتدا به استن انتقال یافت و سپس در الکل 70 درجه نگهداری گردیدند. محیط پوری جهت مونته کردن به کار رفت.به طور کلی، شش گونه از پشه خاکیها صید شدند که چهارگونه متعلق به جنس فلبوتوموس شامل گونه های ماژور (124 عدد یا 64 درصد)، هالپنسیس (5 عدد یا 2.5 درصد)، آندروی (یک عدد یا 0.5 درصد) و پاپاتاسی (2 عدد یا 1.03 درصد) و دو گونه متعلق به جنس سرژانتومیا شامل سینتونی (61 عدد یا 31.5 درصد) و دنتاتا (یک عدد یا 0.5 درصد) بودند. سرژانتومیا سینتونی برای اولین بار از منطقه عباس آباد بهشهر صید گردید.فعالیت فصلی فلبوتوموس ماژور که یکی از ناقلان احتمالی لیشمانیوز احشایی در ایران می باشد در رامسر از دهه دوم خرداد ماه شروع و تا نیمه اول آبان ماه ادامه داشته است و دارای یک اوج فعالیت در نیمه دوم مهرماه بود.

لیشمانیوز جلدی، یک بیماری مشترک بین انسان و دام است که توسط تک یاخته لیشمانیا ایجاد می شود و در سراسر جهان از جمله ایران شایع است. این مطالعه با هدف بررسی ترکیب گونه پشه خاکی و آلودگی آن به لیشمانیا در منطقه کویرات شهرستان آران و بیدگل (استان اصفهان) انجام شد. پشه خاکی ها از مارس تا اکتبر 2020 هر دو هفته یکبار با استفاده از تله های چسبنده به دام افتادند. در هر منطقه، 3 خانه مسکونی انتخاب شد که 30 تله چسبنده داخلی و 30 تله چسبنده در فضای باز در نزدیکی کلنی های جوندگان در شعاع 300 متری آخرین خانه قرار گرفتند. نمونه های پشه با استفاده از کلیدهای استاندارد شناسایی شدند و اجسام پشه خاکی برای لیشمانیا با استفاده از روش PCR و توالی یابی مورد بررسی قرار گرفتند. در مجموع 2050 پشه خاکی صید شد که 774 (58.14%) Phlebotomus (43.96%) Sergentomyia و 1276 (43.96%) Sergentomyia شناسایی شد.  Leishmania major و L. turanica هر کدام در یک پشه خاکی شناسایی شدند. L. turanica برای اولین بار از شهرستان آران و بیدگل گزارش می شود. گونه غالب پشه خاکی Phlebotomus papatasi شناسایی شد. فعالیت گونه Ph. papatasi از ماه می تا اکتبر بوده است. برای مبارزه موثر با لیشمانیوز جلدی، به ویژه در طی ماه های ژوئیه تا آگوست، اجرای یک برنامه بهداشتی قوی ضروری است

هدف: در این مطالعه حشره شناسی برای تعیین پشه خاکی های ناقل لیشمانیا، تعداد 358 پشه خاکی متعلق به جنس سرژنتومیا در کانون بومی لیشمانیوز احشایی شمال غرب ایران بررسی شدند.مواد و روش ها: DNA سینه و شکم پشه خاکی  استخراج شد و آلودگی طبیعی آن ها به لپتوموناد به کمک روش semi-nested PCR  و تعیین توالی بخشی از ژن ITS-rDNA مورد آزمایش قرار گرفت.نتایج: نتایج نشان داد که دو نمونه پشه خاکی سرژنتومیا دنتاتا به انگل های لیشمانیای خزندگان متعلق به زیرجنس سارولیشمانیا آلوده بودند. آنالیز و مقایسه توالی DNA ژن مربوط با اطلاعات بانک جهانی ژن نشان داد که توالی آن 76 درصد با لیشمانیا (سارولیشمانیا) آدلری مشابهت دارد. با این حال برای تعیین هویت نهایی آن ها باید مطالعات بیشتری صورت پذیرد. از نکات جالب توجه این که در این مطالعه یک عدد پشه خاکی گونه سرژنتومیا سینتونی از اماکن انسانی صید شد که از خون هموگلوبین دار میزبان پستاندار تغذیه کرده بود.نتیجه گیری: زیر جنس سارولیشمانیا به علت فقدان فاکتور لیپوفسفوگلیکان توانایی ورود به سلول های فاگوسیت کننده را نداشته و برای انسان بیماری زا نیستند. گلیکواینوزیتول فسفولیپید ساختاری است که در این نوع انگل ها وجود داشته و با سرم بیماران کالاآزاری، کمپلکس آنتی ژن - آنتی بادی ایجاد می نماید. به علت شباهت آنتی ژنیکی این نوع انگل ها  و انگل های لیشمانیای آلوده کننده پستانداران، در بررسی های سرولوژیک امکان گزارش مثبت های کاذب کالاآزار وجود دارد. ناقل این نوع انگل ها جنس سرژانتومیا است که بعضی از زیر جنس های آن مانند سینتونیوس مشخصات حد واسط جنس فلبوتوموس را نشان می دهند. بعضی از گونه های این زیر جنس، قادر به گزش انسان هستند. این نخستین گزارش از خونخواری سرژنتومیاها از پستانداران و حضور انگل مشابه لیشمانیا (سارولیشمانیا) آدلری در ایران است.

زمینه و هدف: بیماری لیشمانیوز یکی از مهم ترین بیماری های ناقل زاد مشترک بین انسان و حیوان است که توسط پشه خاکی به انسان و دیگر حیوانات انتقال می یابد. این مطالعه به منظور تعیین خصوصیات اکولوژیک پشه خاکی ها در شهرستان علی اباد انجام شد.روش بررسی: در این مطالعه توصیفی سه روستا با توجه به توزیع جغرافیایی روستاها و تعداد موارد مثبت بیماری در سال های گذشته در شهرستان علی اباد از استان گلستان طی سال های 89-1387 انتخاب شدند. برای صید پشه خاکی از تله های چسبان استفاده شد. در هر روستا سه مکان انتخاب شد و در هر مکان 10 عدد تله در اماکن داخلی و 10 عدد تله در اماکن خارجی نصب و گونه پشه خاکی تعیین شد.یافته ها: در مجموع 299 عدد پشه خاکی (160 عدد از اماکن داخلی و 139 عدد از اماکن خارجی) تعیین گونه گردید و 7 گونه از پشه خاکی مشخص شد. 4 گونه از جنس Phlebotomus و 3 گونه از جنس Sergentomyia بودند.Ph.papatasi گونه غالب در اماکن داخلی (55 درصد) و S.sintoni گونه غالب در اماکن خارجی (51 درصد) بودند. فعالیت فصلی پشه خاکی در اماکن داخلی و خارجی از اوایل خرداد ماه شروع و در نیمه دوم مهرماه خاتمه یافت. پشه خاکی دارای یک پیک فعالیت در اوایل شهریور ماه بود. از میان گونه های یافت شده S.hodgsoni برای اولین بار از استان گلستان گزارش گردید.نتیجه گیری: گونه Ph.papatasi در منطقه علی اباد کتول استان گلستان به عنوان گونه غالب شناخته شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.